2025
The Dress
& Jeu des Aide-Mémoires
Op deze pagina schrijf ik over het ontstaan,
‘het gedachte’
en verdere
ontwikkelingen van het kunstwerk
die ik sinds 2026 ‘Jeu des
Aide-Mémoires’ noem.
Ik ben hiermee begonnen tijdens
een Artist in residence periode,
in het Spaanse
Andalusië, in 2025
‘Mijn geheugen draagt vandaag een jurk’
Deze zin is vreemd.
in ieder geval
bevind, voor zover ik nu weet,
mijn geheugen zich
binnen in mijn lichaam.
En soms draagt het lichaam een jurk,
of een broek of
schort. Waarom wil ik dit?
Waarom voel ik me soms ongemakkelijk
en soms feestelijk
in een jurk?
Waarom wil ik de vorm van een jurk gebruiken
om een subtiel
statement te maken?
Omdat ik met vrouwelijke
op elkaar afgestemde
organen ben geboren
en als vrouw ben
opgevoed?
Waarom kwam het beeld van een jurk
met lange sluier in
mijn hoofd in Spanje?
Waarom op deze plek?
Ik tracht hierachter te komen via dit
tekenproces,
via performances en
een bijbehorend onderzoek.
Van rol tot ontrollen, van glad oppervlak
naar de leporello
vouw-fase van de tekening.
In zekere zin is het tekenproces
als een soort
dag-notitie begonnen in juni 2025
Notities over dingen die me bezighouden,
zoals vormen van
denken, taalgebruik,
de
aantrekkingskracht van vormen van verval
en tegelijk de
vormen die bruisen van levensenergie.
Het is half Juni 2025
Ik tekenende al een week, (ondergedompeld
in de Andalusische natuur en cultuur)
op een 10 meter (op
een tafel, op en af gerold) papier,
Uit praktische overwegingen (?!)
begon ik de tekening na
een week
om de 10 cm om te
vouwen.
Nu vormden de vouwen obstakels
voor het ‘grenzenloos’ tekenen.
Ik trachtte de vouwen te negeren
door ze glad te
strijken en
eroverheen te schrijven en
te tekenen.
Een ander gevolg van de lange harmonica vorm,
was de verandering
van eigenschappen
van het papier in z’n
geheel.
Eerst op rol was het papier geheel
Ingesteld op rondingen en bleef in
krulstand bij uitrollen.
Maar gevouwen werd het lange vel
stevig en buigzaam
tegelijkertijd
Deze onverwachte kwaliteit
zorgde voor een
kettingreactie
aan associaties.
Het is compact in gevouwen toestand,
oogt als een belofte
met daaraan
gekoppeld een verlangen,
zoals bij het kijken
naar een pauw
waarvan je weet
dat er een moment
komt
waarop hij zijn veren
uitspreidt,
zo kreeg ik een
associatief filmbeeld
van het uitspreiden
van een lange sleep
van een bruidsjurk.
Ik ervoer de gelijktijdigheid van de hang
naar pronkzucht en de
aversie hiertegen.
Al spelende met de mogelijkheden
van het grote vouwsel met (commentaar)notities
dacht ik ook aan een
rups
maar door een bepaalde
drapering
dacht ik steeds vaker
aan een witte trouwjurk.
Ik vroeg me af welke factoren van invloed
waren
op deze specifieke
associatie.
Het lichamelijke, het aardse,
het patriarchaal
mannelijk en vrouwelijk gecultiveerde,
dat zich alom aanwezig toont
in de cultuur van
Andalusië,
veroorzaakte een stortvloed
van
persoonlijke herinneringen
terwijl ik in een naburig
dorp
een katholieke
processie bijwoonde.
Met dit gegeven en ingegevene
wilde ik iets doen.
De residence was
bijna afgelopen en aansluitend
stond de tentoonstelling ‘Brota
el Pueblo’
in Corteconcepcíon op het programma,
waar ik al ander werk
voor uit Nederland had meegenomen.
Het nieuwe kunstwerk,
wat ik als werk titel
‘The Dress’ had gegeven,
wilde ik hier in fasen
‘onthullen’.
Ik had ‘de jurk’ nog niet eens gepast.
Kende nog niet alle (verleidings- en afstotings)
eigenschappen van het omhulsel.
Om dit nieuwe werk te leren kennen
en mijn associaties met
‘de jurk’ te onderzoeken
nam ik het in
opgevouwen toestand mee
naar het dorp.
Om dichter bij mijn herinnerings
associatie te komen
wilde ik naar een kerk.
De ‘Iglesia de la Corteconcepcíon’ was gesloten.
Bij het kerkportaal hing ik daarom ‘The
Dress’
aan de sleutel (die
niet te draaien was)
in het slot van de
deur en
vandaar uit drapeerde de
sleep over het bordes
en probeerde mijn
bewegingen af te stemmen
op de elegante
waaier bewegingen van een bruidsjurk.
De volgende fase met “The Dress’ was
tijdens de opening van ‘Brota el Pueblo’ rondom de tweede kerk
van Corteconcepcíon.
In de Ermita de San
Juan, legde ik ‘The Dress’
opgevouwen en geplaatst in
een foedraal,
als een document met
een belofte van verlangen,
op de achterste
kerkbank.
Tijdens de avond opening van ‘Brota el Pueblo’
bezochten de dorpelingen en
bezoekers
de verschillen de
tijdelijke kunst locaties rondom en in de kerk.
Nadat de kerk ’s avonds gesloten werd,
de tentoonstelling
afgelopen en iedereen
op het kerkplein
zich weer tot elkaar, eten en drank richtte,
bracht ik ‘de belofte‘
naar buiten en loste het verlangen in
door op theatrale
wijze alsnog de leporello
over het kerkplein uit
te leggen.
De dag notities lagen nu letterlijk op
straat,
zichtbaar voor eenieder,
gehuld in ‘kunst’ met
kleurig geschilderde abstracties
op ‘maagdelijk’ wit
papier.
De dorpelingen en tentoonstelling-bezoekers
bekeken het in
ogenschijnlijke onverschilligheid
vanaf de café tafeltjes
tegenover de kerk.
Dit effect, van aandacht en verlegde
aandacht, indachtig,
nam ik mee naar Den
Haag voor nadere reflectie.
Corteconcepcíon (juni 2025 )
Mijn jurk-associatie
verwijst naar ervaringen
van het vrouw-zijn,
de dag notities naar
de behoefte
om kennis te
verzamelen en te onthouden.
En de dag- tekeningen verwijzen
naar het periodieke
van het leven.
De jurk zie ik als een betekenisvol omhulsel,
van een lichaam met
een geheugen,
welk ook een
veroudering doormaakt
na eens gedragen te
zijn geweest.
Een waardevolle herinnering aan een voorbije
tijd.
Het overblijfsel, een lege huls, nadat het
vroegere levende lichaam
eruit is verdwenen is
verlangt nu naar een transformatie.
Welk soort jurk draagt mijn geheugen vandaag?
Een bepaald type vormgegeven jurk kan gelezen
worden
als cultureel bepaald
betekenisvol tijdsbeeld.
Degene die zich daarin hult openbaart
zichzelf aan de ander.
De tijdgeest openbaart zich in mode,
rollenspel en rituelen,
Een jurk, krijgt een invulling
voor een markering van
een levens hoogtepunt.
Zo wordt de jurk, een doopjurk, een communie
jurk,
een zondagse jurk,
een bruidsjurk, een galajurk,
of avondjurk, een
rouwjurk.
(niet perse in deze
volgorde en niet voor een enkele keer)
Zo wordt in het geheugen gekoppeld aan hoop,
belofte, troost en verwachting
van een cultuur.
Wordt er nog aan de jurk en het geheugen
gewerkt?
Hoe ziet de jurk van mijn geheugen er morgen
uit?
Heeft mijn geheugen dan nog steeds een jurk
nodig?
Of heeft de jurk voortgaande getuigenissen
nodig om voort te leven als omhulsel?
Het omhulsel heet kunst. Het spel met
omhulsels heeft hulp nodig van herinneringen.
Het spel met het AIDE-MEMOIRES werk is
hierna (na juli 2025)
verder ontwikkeld.
In het atelier in Den Haag waar de ruimte
kleiner
en besloten is, zijn
er nieuwe elementen toegevoegd.
2026
In maart 2026 nam
ik de aide-mémoires leporello mee naar een nieuwe onbekende plek.
Het Lage Noorden
is een artist in residence plek, gelegen in het
noorden van de provincie
Friesland en heeft
een heel ander klimaat en daarmee cultuur dan de Sierra de Aracena
in
Andalusie
Ik was nieuwsgierig naar wat het waddengebied zou
veroorzaken in het ongoing werk.
Studio view at Het lage
Noorden
Jeu des Aides-Mémoires, Video still (links) foto (rechts)
Locatie: Het Lage Noorden, Friesland, Nederland
Erf 2026
Detail
tijdens werkproces in Arteventura, Andalusië (juni 2025)
Details
met toevoegingen na terugkeer van a.i.r.Arteventura in
het atelier in Den Haag 2025
Detail met toevoegingen tijdens a.i.r. Het lage Noorden 2026
Wordt vervolgd…